sreda, 17 april 2019 18:37

Riječi u kamenu

Rate this item
(0 votes)

Hercegovački defter iz 1475/77. godine registruje oko trideset sela naseljenih krstjanima u oblastima Konjica, Foče, Samobora, Višegrada, Pljevalja, Kalinovika i Rudog.

Malo je poznato da je ruđanski kraj bogat po nalazištima stećaka. Nekropola stećaka u Pazaljama, na lokalitetu Mramorje (što je jedan od lingvističkih dokaza o postojanju nekropola - s obzirom na to da ovdje ovu vrstu spomenika nazivaju i mramorovima), prema Aliji Bejtiću spada u jednu od najvećih nekropola u BiH, jer obuhvata oko 200 stećaka (sljemenjaka, sanduka i ploča). Put do Pazalja vodi kanjonom rijeke Radojne.

 

Rijeka Radojna najvjerovatnije je dobila ime po velikašu koji se zvao Radohna, ili Radin (u nekoliko varijanti; često ime u defteru), koji je vjerovatno držao širu oblast u kojem se nalazilo područje Pazalja, odnosno rijeke Radojne. Sa druge strane kanjona rijeke, nalazi se selo Radoželja, čije ime se opet može dovesti u vezu sa pomenutom osobom. U jednom zapisu pominje se i selište gosta Radonje. (Otuda se i naziv Radojinskog jezera u Novoj Varoši može izvesti iz ove lekseme).Takođe, još jedan od dokaza krstjanske naseobine na teritoriji današnje opštine Rudo jeste i zapis o vinogradima gosta Pribisava u selu Grivin. Uklesani mačevi na dva stećka pokazuju da umrli pripadaju plemićkom staležu, te se neki od ovih grobova mogu dovesti u vezu sa stradanjem vojske bana Stjepana koju su činili„bezbožni i pogani babuni“ u sukobu sa vojskom mladog srpskog kralja Dušana, sukobljenih baš u Polimlju, kako se navodi u jednom srpskom zapisu iz 1329. godine. Svakako da ova nekropola krije još mnogo priča zatrpanih pod zemljom. U trenutak u kojem se pod slojevima zemlje i mahovine pojavila ruka koja drži mač, shvatili smo istinitost riječi Maka Dizdara da stećak jest kamen, ali jeste i riječ, jest zemlja, ali jeste i nebo, jeste materija, ali jeste i duh, jest krik, ali jeste i pjesma, jest smrt, ali jeste i život, jest prošlost, ali jeste i budućnost. I kao što govori sama simbolika spirala na stećcima, koje smo prepoznali na jednom od njih, u tom trenutku u kojem se doživjelo i umiranje i rađanje, neki zaboravljeni svijet srednjovjekovne Bosanske države je ponovo progovorio.

Jovana OSTOJIĆ


Ostavite komentar

Potrebno je unijeti sve informacije označene zvjezdicom (*). HTML kod nije dozvoljen.